TẠI SAO TÀU NGẦM KHI HOẠT ĐỘNG TRÊN BIỂN PHẢI DO TƯ LỆNH QUÂN CHỦNG CHỈ HUY TRỰC TIẾP?

Khác với tại bến, tàu ngầm chủ yếu thực hiện các nhiệm vụ huấn luyện chiến đấu, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng chính quy, bảo dưỡng kỹ thuật… như tất cả các tàu thuyền khác của hạm đội, dưới sự chỉ huy điều hành của mạng thông tin liên lạc luôn luôn thông suốt. Tàu ngầm hoạt động trên biển, vì tính bí mật và khả năng liên lạc hai chiều khó khăn, nên được bảo đảm hết sức chặt chẽ với tất cả các lực lượng của hạm đội đang hoạt động trên biển, dưới ngầm, trên không. Các lực lượng đó đồng thời bảo đảm cho tàu ngầm, phải thực hiện hàng loạt các nhiệm vụ vĩ mô khác. Về số lượng, quy mô trên một vùng biển hay đại dương số này là rất lớn, họ không thể tất cả đều chấp hành mệnh lệnh một người cấp thấp như chỉ huy đơn vị tàu ngầm. Mặt khác, là một công cụ chiến lược, tàu ngầm thực hiện nhiệm vụ gì, vì mục đích gì, sử dụng vũ khí như thế nào là do người có tầm cỡ “chiến lược” ra quyết định và chịu trách nhiệm. Kinh nghiệm của thế giới trong các giai đoạn lịch sử, các nước khác nhau, vì vậy, tàu ngầm chỉ do tư lệnh hạm đội chỉ huy trực tiếp.

Vậy, chỉ huy đơn vị tàu ngầm có chức năng gì khi tàu ngầm của mình đang hoạt động trên biển mà lại dưới quyền của một cấp chỉ huy khác? Giải quyết câu hỏi này, tại sở chỉ huy của đơn vị tàu ngầm, cũng có “bộ phong bì” kế hoạch giống hệt của tàu ngầm đã rời bến đi biển. Các phong bì này được niêm phong theo độ mật khác nhau và cũng chỉ được mở ra khi có lệnh. Mặt khác, để “rảnh tay” cho các hoạt động chỉ huy hạm đội trong những lúc bận rộn hoặc tình hình chiến sự phức tạp, tư lệnh hạm đội và sở chỉ huy tàu ngầm của mình sẽ cung cấp thông tin thiết yếu cho chỉ huy đơn vị tàu ngầm, ví dụ, kế hoạch hành trình, tọa độ khu vực tác chiến của tàu ngầm, phương án thông tin liên lạc… để chỉ huy đơn vị tàu ngầm đủ điều kiện theo dõi và sẵn sàng trả lời các vấn đề về con người, tình trạng vũ khí trang bị kỹ thuật, lượng dự trữ các mặt… trên con tàu ngầm đó. Vì mức độ nắm bắt thông tin như vậy, chỉ huy đơn vị tàu ngầm, trong một giai đoạn nhất định có thể được tư lệnh hạm đội ủy quyền (bằng mệnh lệnh cụ thể) chỉ huy tàu ngầm đang hoạt động trên biển trong các tình huống không quá phức tạp, một giai đoạn nhất định mà không bị động chạm đến các lực lượng bảo đảm khác của hạm đội.

Tư lệnh hạm đội trong những điều kiện bận rộn, làm sao có thể chỉ huy tàu ngầm liên tục, trực tiếp? Chính là do ông ta đã có trong tay sở chỉ huy tàu ngầm, chuyên làm việc theo dõi, truyền lệnh, nhận điện, tư vấn xử trí tính huống… của tàu ngầm trên biển 24/7. Tại mọi thời điểm, chỉ cần tư lệnh hạm đội đưa ra câu hỏi, SCH tàu ngầm sẽ có trả lời ngay lập tức. Ví dụ, “hiện nay tàu ngầm X đang ở đâu?”, “nhiệm vụ giao theo điện Y tàu ngầm X đã thực hiện đến đâu rồi?”, “vũ khí tên lửa đã sẵn sàng trong ống phóng chưa?”…

Trong rất nhiều nhiệm vụ, phó tư lệnh hạm đội có thể thay thế tư lệnh chỉ huy hạm đội, vậy có được coi là người thay thế tư lệnh trong chỉ huy tàu ngầm hay không? Hoàn toàn không. Người chỉ huy tàu ngầm trên biển thay thế tư lệnh hạm đội (duy nhất) là chỉ huy đơn vị tàu ngầm.

Vậy, trong trường hợp tư lệnh hạm đội “mất khả năng” chỉ huy thì sao? Là lúc một cuộc họp cấp ủy được triệu tập khẩn cấp, có mặt của sở chỉ huy tàu ngầm và chỉ huy đơn vị tàu ngầm. Một quyết sách sẽ được đưa ra và căn cứ vào biểu quyết để tàu ngầm vẫn được chỉ huy không ngắt quãng.

Vậy, nếu chỉ huy tàu ngầm hệt như tàu mặt nước, mệnh lệnh được truyền đạt từ tư lệnh hạm đội đến chỉ huy đơn vị tàu thuyền, rồi từ đó chỉ huy đơn vị tàu thuyền chỉ huy tàu ngầm hoạt động trên biển có được không? Hoàn toàn không, vì mấy lí do sau:

– Tàu ngầm hoạt động trên biển theo chương trình thông tin liên lạc (TTLL) đã duyệt từ bến, có khi cả ngày, hoặc nhiều ngày mới đến phiên, tàu ngầm không thể tùy tiện liên lạc vô tuyến điện 24/7 như tàu mặt nước để giải quyết các nhiệm vụ chiến thuật nhỏ lẻ, nghĩa là vào những lúc nhất định, hoàn toàn không có khả năng điều khiển tàu ngầm đang ở dưới ngầm (bằng vô tuyến điện thông thường);

– Nếu sử dụng VTĐ để giữ TTLL với tàu ngầm như tàu mặt nước (tàu ngầm đi nổi hoặc thò anten lên mặt nước) là lúc tàu ngầm bị mất tính bí mật sống còn. Lựa chọn hi sinh đó – phải hết sức cân nhắc.

Lưu ý, để bảo đảm TTLL 24/7, các nước tiên tiến có mạng thông tin VLF, ELF, laser xanh… có thể gọi tàu ngầm từ trong lòng biển đến độ sâu 40-50m hoặc sâu hơn đưa anten VTĐ lên mặt nước để liên lạc. Nhiều nước có tàu ngầm nhưng chưa có các phương tiện này.

Kết lại: Sức mạnh của tàu ngầm ở tính bí mật và bất ngờ. Sức mạnh đó càng lớn, tính răn đe càng hiệu quả. Người nắm “thanh kiếm báu” giữ chặt bên mình và rút kiếm bất cứ khi nào mà không trao cho ai giữ thay, phòng khi hữu sự, rút kiếm ra thì không phải than hỡi ôi – “Kiếm của mỗ đâu rồi”./.